Togijskie rękodzieło i sztuka. Religia czy voodoo?

Rękodzieło odgrywa ważną rolę w życiu każdego Togijczyka. Dla jednych sprzedaż statuetek, koralików, obrazów czy tkanin jest formą zarobku na życie, dla innych sztuka ma wartość religijną czy społeczną. Podstawowym materiałem twórczym jest drewno. W Togo nie znajdziemy jednak tak typowych dla Afryki masek. Prym wiodą tu figurki – najczęściej są to tzw. bliźniaki – dostajemy w pakiecie dwie niemalże identyczne postaci, bądź figurki małżeńskie, przedstawiające młodą parę. Ponieważ homoseksualizm w Togo jest delikatnie mówiąc niemile widziany, para małżeńska przedstawia zawsze kobietę i mężczyznę i lepiej nie pytać o inne wersje zestawu…

statuetteDSC_0294-1200x797

 

statuetteEwe-Vanavi-Figuren-23102-A

Drewno z którego wytwarzane są figurki pochodzi z różnych drzew – zwykle stosuje się heban, mahoń, teak oraz iroko. Na targu rękodzieła można kupić absolutnie wszystko – od figurek, przez fotele obite skórami dzikich zwierząt, instrumenty muzyczne, gry dla dzieci, aż po miski, biżuterię i grzebienie.

figurethumb_326_attraction_big

marchethumb_328_attraction_big

Równie chętnie jak drewno wykorzystywana jest skóra zwierząt – głównie wielbłądów,  a czasami kóz i krów – powstają z niej torebki, rzemienie, obicia bębnów, portfele, buty, paski.

wolfandmaiden.jpg

Nieodzownym elementem afrykańskiego targu są także kolorowe tkaniny. Niestety obecnie w większości sprowadzane są z Azji, jednak motywy pozostają typowo afrykańskie, a krawcy na każdym rogu uszyją dla nas dowolny strój na wymiar. Tkaniny wytwarzane lokalnie są znacznie droższe i służą głównie do przygotowywania wytwornych strojów na togijskie święta.

thumb_402_attraction_regular

thumb_404_attraction_bigGimnazjum nauczające sztuki i rękodzieła w Kpalimé, na północ od Lomé

pagnes39cd096c844ddb07e4118aea91fab4ac09ae7457

Kobiety sprzedające tradycyjne tkaniny na targu w Lomé są nazywane Nana Benz. Skąd się wzięła ta urocza nazwa? Nana to w potocznym francuskim po prostu młoda kobieta, a Benz wzięło się od nazwiska założyciela marki Mercedes Benz. Dlaczego tak zaczęto nazywać kobiety sprzedające tkaniny? Ano dlatego, że handel był dla nich tak pokaźnym źródłem zarobku, że panie kupowały sobie luksusowe mercedesy za swoje fortuny.

MD_Main

Dzisiaj kolorowe tkaniny zwane pagnes są nadal używane do szycia tradycyjnych strojów damskich i męskich, ale od kilku lat pojawiają się na rynku firmy, czerpiące inspiracje z mody europejskiej czy amerykańskiej, proponując swoim klientom oryginalne formy strojów.

wina-wax1

Marka Wina Wax działa od 2014 roku, a w lipcu 2017 organizuje pokaz swoich projektów na wybiegach w Paryżu.

relooking-pagnifik-marie1-900x400

Na togijskim targu możemy obejrzeć również przepiękne obrazy na płótnie. Malowane w tradycyjny sposób z użyciem wosku do naszkicowania postaci, wypełniane są następnie kolorami, a na koniec podgrzewane, aby usunąć wosk.

1450804951.jpg

toilej2LWaMrTTafydJcG_vpNcu1DF6M

BATIK021-OK.jpg

Poza artystami ulicznymi prężnie rozwijają się również malarze wystawiający swoje dzieła w galeriach w Lomé, a także poza granicami Togo.

Emmanuel-KaviArtysta-malarz Emmanuel Kavi, którego dzieła można było oglądać m. in. w Genewie czy Paryżu

Stolica Togo – Lomé oraz miasto Kpalimé oferują największy wybór rękodzieł. Ważną częścią sztuki użytkowej są przeróżne naczynia, wytwarzane z gliny i wypalane w tradycyjnych piecach, używane na co dzień w kuchni. Bardzo popularne są także plecione z włókien roślinnych kosze.

potba5eaec32a810559cfdb3ae81a323832

kpalimeb69dcab08a2ff63b3912365853159ffb937fe7ba

panierd7324acea0ce0eaab6edf5c64bf04275

Prężnie rozwija się literatura, poezja, teatr, a nawet kino. Pierwszy krótkometrażowy – trwający 30 minut – film zatytułowany „Kouami”, opowiadający o ciężkich warunkach życia na togijskiej wsi, powstał w 1972 roku. Reżyser Metonou Do Kokou jest ojcem lokalnego kina i poza tworzeniem filmów – głównie dokumentalnych o tradycjach Togo – zajmuje się również organizowaniem pokazów filmów w stolicy kraju i w mniejszych wioskach. Niestety obecnie większość sal kinowych otwartych w latach 70-tych jest zamknięta z powodu kryzysu ekonomicznego.

cinema.jpg

Ostatnią część postu chciałabym poświęcić tematyce voodoo, czyli sprawie z pogranicza sztuki z punktu widzenia Europejczyka i wyłącznie religii z punktu widzenia Togijczyka. Voodoo oznacza po prostu całokształt bóstw, którym oddaje się cześć, które prosi się o pomyślność w ważnych sprawach, o zdrowie, ale również o niepomyślność dla wrogów… Voodoo narodziło się na terenach dzisiejszego Togo, Ghany i Beninu. Na poniższej mapie widać, że główną część wyznawców voodoo stanowią ludy éwé, zamieszkujące południe Togo i Ghany.

Gbe_languages.png

Jak wyglądają oficjalne statystyki praktykowania religii w Togo? 29% wyznaje chrześcijaństwo, 20% islam, a 51% „tradycyjne religie afrykańskie”. Pierwsze dwa procenty mogą się zgadzać. Ale nie ostatni. Bo w animizm, voodoo, tradycyjne religie afrykańskie wierzą WSZYSCY. Nie ma nic dziwnego w tym, że w niedzielę idzie się do kościoła, a po mszy na targ fetyszy po figurkę od szamana. Albo w piątek do meczetu, a w środę po czaszkę małpy, która ma ochronić przed złymi duchami. Togijczycy nie rozumieją zainteresowania targiem fetyszy, na które turyści udają się, aby oglądać dziwne przedmioty, a co gorsza kupować je bez żadnej intencji. Jeżeli wykopią w pobliżu domu figurkę, pobiegną z nią na targ, aby upewnić się, czy nie jest to zły omen i oczywiście zakupić odpowiedni chroniący przed złymi duchami przedmiot. Targ fetyszy w Lomé jest słynny na cały rejon Afryki Zachodniej, gdzie praktykowane jest voodoo.

Voodo-fetischmarkt-Lomé.jpg

b4315a7c810206453034b569bd639b1266194624.jpeg

thumb_347_attraction_big

marchc3a9-des-fc3a9ticheurs-de-lomc3a9-mai-08-c2a9ofermc3a9.jpg

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s